Giáo sư Kuramoto Kazuhiro (Trọng tâm Phân tích văn hóa quốc tế Nhật Bản-Nichibunken) tỏ ra rất kinh ngạc khi biết ở vietnam, những vụ vi phạm di tích quốc gia liên tục xảy ra, vụ sau lại to hơn vụ trước. Câu hỏi của ông khiến cho những người khiến công việc bảo tàng di tích vietnam động lòng: thế người dùng không có giải pháp mạnh bạo nào để chấm dứt việc này à?
Xử lý “nghiêm” nhất là phạt hành chính
Một cán bộ của Bộ Văn hóa chuyên đi “xử lý” những vụ vi phạm di tích kể: Mỗi lần nhận “trát” đi giải quyết vụ nọ vụ kia vi phạm di tích, chúng tôi thường đùa nhau: đi “gãi ngứa” đây! Mặc dầu sườn xử phạt những vụ này thuộc về luật hành chính, có luật pháp mức phạt hẳn hoi nhưng việc phạt tiền gần như hiếm hoi, vẫn lấy răn ăn hiếp hòa giải làm trọng. Có vụ sai phạm mười mươi, người ta xây tòa tháp mới coong trong khu di tích giang sơn nhưng cũng không tháo dỡ bỏ được. Tháo lại nhớ tiếc! Thường thì sẽ khắc phục theo kiểu vừa đấm vừa xoa. Có nơi đòi hỏi đi đòi hỏi lại cũng không chấm dứt điểm được. Đa số trường hợp nhà nước phải thỏa hiệp! Có quan điểm thẳng thừng: Xử phạt kiểu ấy, thì ngại gì mà không vi phạm?
Chả hạn về việc 12 tấm bia song ngữ Anh Việt mới coong ở đền Trần Thái Bình (báo TPCN số 311 ra ngày 6/11/2016 đã đề cập), Bộ Văn hóa - Sport và du lịch (VH-TT&DL) đã phải công ty hẳn một cuộc rà soát và kết luận: Ban Quản lý di tích lăng chiêu tập và đền thờ các vị vua triều Trằn, xã Tiến Đức, quận Hưng Hà (tỉnh Thái Bình) đã tự tiện thể hấp thu và đặt 12 bia đá trong khu vực bảo kê một của di tích do một hội đồng hương tại nước ngoài công đức mà không xin phép tập đoàn Nhà nước có thẩm quyền. Các tấm bia đều được kiến tạo khá lớn với các hoa văn, họa tiết rồng, lá đề, chim thần, hoa cúc dây, sóng nước… đã dùng, biên tập từ các hoa văn, họa tiết thời Lý – È cổ thu thập trong khoảng đa dạng nguồn.
Phần nhiều nội dung các văn bia được trích dẫn trong các tài liệu lịch sử, tất nhiên nội dung văn bia do Ban Quản lý Khu di tích đền È cổ Thái Bình tự soạn, chưa được cấp có thẩm quyền lưu ý, thẩm định và đồng ý. Quy phương pháp trích dẫn, trưng bày chưa hợp nhất, chưa công nghệ, còn lộn lạo về ngữ pháp tiếng Hán cổ lỗ và tiếng Việt hiện nay. Thậm chí, có khá nhiều lỗi chính tả, phần dịch sang tiếng Anh còn có chỗ chưa chính xác, chỗ thì dịch, chỗ thì để nguyên tiếng Việt.
Sau đó, Bộ ra Công văn số 1746/BVHTTDL-TTr gửi UBND thức giấc Thái Bình buộc phải túa tháo dỡ và di dời các bia đá ra khỏi khuôn viên di tích trước ngày 15/5/2015.
Tận ngày đáo hạn 14/5, người ta toá tháo 6/12 tấm bia. Nửa kia số bia Ban quản lý di tích đền Trần Thái Bình xin được giữ lại (?!).
Trước sức ép của dư luận, Bộ VHTTDL trong một bốn tuần phải ra tiếp công văn thứ nhì, đòi hỏi di dời toàn cục số bia ra khỏi khu di tích. Lúc này, Trưởng Ban quản lý di tích huyện Hưng Hà, ông Nguyễn Công Khanh lại nghĩ rằng: công tác di dời rất gian nan vì thiếu nhân lực – những công tích đa dạng có thể sắm thấy ở bất kỳ đâu.
Một nguyên nhân bi hài như vậy nhưng Ban Điều hành di tích cũng viết tham gia lên tiếng Sở Văn hóa, Thể thao và Ngao du thức giấc Thái Bình để xin ý kiến chỉ huy.
Sự việc dây dính tới tận cuối tháng 5/2015, 12 tấm bia dựng bất hợp pháp mới được di dời tổng thể, trả lại nguyên trạng cho di tích.
Cơi nới đền thờ Mẫu lợp mái tôn mới cứng trên gò Kim Châu, Văn Miếu không cần xin phép bạn nào.
Hay vụ việc cơi nới đền thờ Mẫu trên gò Kim Châu, thuộc khu di tích Văn Miếu, Quốc Tử Giám: những người chủ trương “tự xây” đông đảo chống đối trực tiếp đội cưỡng nhạo báng dỡ tháo. Tôi hỏi: tình hình phá toá chắc là găng, ông Lê Xuân Kiêu (Giám đốc Trung tâm hoạt động văn hóa công nghệ Văn Miếu – Quốc Tử Giám) bảo: “phải dùng trong khoảng quyết liệt mới đúng. Bản thân tôi sang giải nghĩa tuyên truyền còn bị họ xúc phạm đủ kiểu. Dân đưa nguyên nhân linh tính ra để phản đối. Cho rằng cứ can dự đến tâm linh thì không phạm pháp. Chúng tôi phải nhờ tới công an can thiệp phá tháo. Nhưng mình phá khi trời sáng, họ lại xây tham gia đêm tối. Chuyên chở nguyên liệu xây dựng không qua cổng chính mà bằng thang và thuyền thúng riêng”.
Cũng ông Kiêu cho biết: “việc khắc phục đền thờ Mẫu trên gò Kim Châu chỉ dừng lại ở mức trả lại nguyên trạng thuở đầu, tức là chỉ phá được phần xây mới. Còn nói khắc phục triệt để như lãnh đạo của đô thị thì chưa”.
Nghiêm hương pháp trục đường hoàn toàn mới ở chùa Hương (khởi công từ năm 2011, đưa vào dùng năm 2013 cao 3 tầng, rộng hơn 400m2, ngay cạnh chùa Thiên Trù) đặt những người khiến cho bảo tồn vào thế đã rồi. Sự việc kéo tận tới bốn tuần 1/2016, Sở Văn hóa Thủ đô phải công ty lấy ý kiến Cục Di sản (Bộ Văn hóa), các ban ngành can hệ và chuyên gia về biện pháp xử lý sai phạm ở di tích nước nhà chùa Hương Tích - khu vực Hương Sơn (huyện Mỹ Đức, Hà Nội).
“Hòa cả làng” là kết quả sau cuối. Nhà cửa mới không những không bị tháo dỡ bỏ, còn khiến cho cả một bộ máy công quyền phải nghĩ cách thức có lí hóa nó cho đỡ “phao phí”.
Nghiêm hương pháp đường to lớn đến nỗi những người làm bảo tàng không nỡ tháo dỡ đi, mà còn sắm cách thức hợp lý hóa nó.
Luật qui định xử phạt vi phạm di tích như thế nào?
Hiện tượng các di tích lịch sử bị xâm hại là một trong những trở ngại nhức nhói của ngành nghề văn hóa bây giờ. Luật di sản văn hóa năm 2001 đã được sửa đổi, bổ sung quy định về bổn phận bảo vệ các di tích như sau: “Công ty, cá nhân là chủ chiếm hữu hoặc được giao điều hành, dùng di tích có bổn phận kiểm soát an ninh di tích đó; trong trường hợp phát hiện di tích bị xâm chiếm, huỷ hoại hoặc có nguy cơ bị huỷ hoại phải kịp thời có biện pháp ngăn chặn và lên tiếng cho công ty chủ công cấp trên trực tiếp, Ủy ban quần chúng. # địa phương hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hoá - thông tin nơi gần nhất”.
Điều 13; Điểm b, Khoản 1, Yếu tố 34 Luật sửa đổi, bổ sung một vài yếu tố của luật di sản văn hoá cũng quy định: Lập quy hoạch, dự án trình tổ chức nhà nước có thẩm quyền phê phê chuẩn, trừ trường hợp tu sửa bé xíu không ảnh hưởng tới nhân tố gốc cấu thành di tích. Đối với di tích cấp thức giấc, phải được sự đồng ý bằng văn phiên bản của tập đoàn có thẩm quyền về văn hóa, sport và ngao du cấp tỉnh giấc; đối với di tích tổ quốc và di tích giang sơn khác biệt, phải được sự đồng ý bằng văn bản của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Hình như những tư nhân, đơn vị xâm lấn, xây đắp trái phép trong khu vực bảo kê di tích văn hóa còn bị buộc tháo dỡ toá các tòa tháp xây đắp phi pháp và khôi phục lại hiện trạng lúc đầu.
Luật thì hoàn toản như vậy nhưng tiếc nuối thay việc thi hành vẫn đầy bất cập. Nên câu hỏi của Giáo sư Kuramoto Kazuhiro vẫn chưa có câu giải đáp thoả đáng.
Đối với hành vi xâm lăng di tích lịch sử để xây đắp các nhà cửa mới là hành vi vi phạm luật pháp. Theo Khoản 5 Nhân tố 34 Nghị định 75/2010/NĐ-CP ngày 12/7/2010 của Chính phủ luật pháp xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hoá thì hành vi xâm lăng, sử dụng phi pháp di tích lịch sử văn hóa hoặc hành vi xây đắp bất hợp pháp trong các khu vực kiểm soát an ninh di tích văn hóa sẽ bị phạt tiền trong khoảng 20 triệu tiền việt đến 30 triệu đồng.
Trạng sư Nguyễn Tuấn Anh (Tổ chức kinh doanh Luật Việt An)
Có thể bạn quan tâm: váy ngủ hà nội
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét